Rijkswaterstaat plaatst ANPR-camera’s bij de Merwedebrug bij Gorinchem en verwacht binnen twee weken te gaan handhaven met boetes van 500 euro voor vrachtverkeer dat het verbod negeert. De brug is sinds zaterdag 17.30 uur dicht voor voertuigen zwaarder dan 3,5 ton, omdat delen van de stalen boogconstructie minder sterk zijn dan aangenomen. Ondanks het verbod reed een NOS-verslaggever binnen een half uur tientallen vrachtwagens over de brug, wat de noodzaak van cameratoezicht illustreert.
Rijkswaterstaat laat weten dat handhaving niet van de ene op de andere dag te regelen is en onderzoekt nog de precieze staat van de brug. De dienst verwacht vooralsnog niet dat de brug voor al het verkeer wordt afgesloten.
Een brug met een geschiedenis
De huidige sluiting is geen eenmalig incident. In 2016 kampte de Merwedebrug al met vergelijkbare staalproblemen en was destijds ruim tweeënhalve maand afgesloten. Die herhaling is voor Transport en Logistiek Nederland (TLN) aanleiding om juridische stappen tegen de staat te onderzoeken wegens mogelijke nalatigheid.
Een woordvoerder van TLN kon nog niet bevestigen of dit onderzoek daadwerkelijk tot een schadeclaim leidt. Rijkswaterstaat biedt overigens al een bestaand kanaal voor schade en compensatie, waarmee bedrijven aansprakelijkheid kunnen claimen los van een nieuwe juridische procedure.
Een landelijk patroon van uitgestelde reparaties
De Merwedebrug staat niet op zichzelf. Uit onderzoek van Cobouw onder 110 van de 342 Nederlandse gemeenten, die samen ruim 40.000 kunstwerken beheren, blijkt dat een derde kampt met achterstallig onderhoud aan bruggen en een vijfde de afgelopen jaren als noodgreep bruggen moest afsluiten. Landsbreed beheren gemeenten ongeveer 66.000 bruggen, al is niet vastgesteld welk deel daarvan precies een veiligheidsrisico vormt, omdat het onderzoek niet alle gemeenten omvatte.
Rijkswaterstaat noemt zijn eigen vernieuwingsopgave voor bruggen, tunnels en sluizen tussen 2026 en 2030 de grootste in zijn geschiedenis. Veel kunstwerken uit de jaren vijftig en zestig zijn dringend aan vervanging toe. Volgens VNG en IPO zouden de jaarlijkse onderhoudslasten voor gemeenten kunnen stijgen van 600 miljoen naar 1,7 miljard euro, bijna drie keer zoveel als nu, als er niets verandert.
Schade op twee schaalniveaus
TLN schat de sectorbrede economische schade van de sluiting op ongeveer 1,5 miljoen euro per dag. Dagelijks reden zo’n 18.000 vrachtwagens over de Merwedebrug op de A27, die nu moeten omrijden via Den Bosch of Dordrecht, met een geschatte extra reistijd van 45 tot 60 minuten per rit.
Op bedrijfsniveau vertaalt zich dat in concrete bedragen. Transportondernemer Henk Zwijnenburg rekent op 5.000 tot 10.000 euro extra kosten per week door de omrijroute en kilometerheffing. Dat cijfer staat naast de sectorbrede schatting van TLN en laat zien hoe de macro-schade van 1,5 miljoen euro per dag zich vertaalt naar individuele bedrijven in de regio Altena, die naar praktische oplossingen zoeken zoals tijdelijke loodsruimte aan de andere kant van de rivier.
De Merwedebrug is een schakel in een nationale goederencorridor en van belang voor het vervoer van gevaarlijke stoffen onder het ADR-verdrag, de internationale regelgeving voor vervoer van gevaarlijke goederen over de weg.
Wat nog niet vaststaat
Rijkswaterstaat heeft zelf laten weten dat onduidelijk is hoe lang de sluiting precies gaat duren en hoe het verder moet met de oude brug. Vervanging van de Merwedebrug is voorzien voor 2031, wat betekent dat de huidige situatie mogelijk jaren aanhoudt voordat een structurele oplossing gereed is.
Ook is nog niet bekend of het juridisch onderzoek van TLN daadwerkelijk tot een schadeclaim tegen de staat leidt. De komende weken bepaalt vooral de handhaving met ANPR-camera’s of het vrachtverkeer het verbod alsnog gaat naleven, terwijl de bredere discussie over onderhoudsachterstand aan bruggen zich afspeelt tegen de achtergrond van de vernieuwingsopgave die Rijkswaterstaat voor de rest van dit decennium voor zich ziet.